Web Application
Web Application ဆိုတာ အရွင္းဆံုးေျပာရရင္ Web Browser ေပၚမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့ Application ကို ေခၚတာပါ... Web Browser ဆိုတဲ့အထဲမွာ Internet Explorer, Firefox, Safari, Google Chrome, Opera နဲ႕ တစ္ျခား Web Browse လုပ္လို႕ရတဲ့ Browser အားလံုး ပါ ပါတယ္...

အခုေနာက္ပိုင္းမွာ Install လုပ္ျပီးမွ သံုးလို႕ရတဲ့ Desktop Application ေတြေနရာမွာ Web Application ေတြ အစားထိုး ၀င္ေရာက္လာေနျပီ ျဖစ္ပါတယ္... ဥပမာ။ ။ Google Doc ဟာ Microsoft Office ကဲ့သို႕ အသံုးျပဳႏုိင္မယ့္ Web Application တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္... Gmail ဟာ လည္း Outlook တို႕ Thunderbird တို႕ ေနရာမွာ အစားထိုး၀င္ေရာက္လာတဲ့ Email Application ျဖစ္ပါတယ္...

Web Application ေတြရဲ႕ အားသာခ်က္
ရိုးရိုး Desktop Application တစ္ခုဟာ OS အားလံုးေပၚမွာ အလုပ္လုပ္ဖို႕ (cross-platform ျဖစ္ဖို႕) မလြယ္ပါဘူး... Windows အတြက္ ေရးသားထားတဲ့ Application တစ္ခုဟာ Mac ေပၚမွာ အလုပ္လုပ္မွာ မဟုတ္သလို Linux ေပၚမွာလည္း အလုပ္လုပ္မွာ မဟုတ္ပါဘူး... Java လို Cross-Platform အတြက္ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ Programming Language ေတြ ရွိေပမယ့္လည္း လက္ေတြ႕မွာ အဆင္မေျပလွပါဘူး... အနည္းဆံုးေတာ့ အသံုးျပဳမယ့္ စက္မွာ Java VM ရွိေနမွ သံုးလို႕ရမွာပါ... Web Application ေတြကေတာ့ Web Browser ရွိရင္ သံုးလို႕ရပါျပီ... Web Browser ဆိုတာကေတာ့ ဘယ္ OS မွာမဆို အနည္းဆံုး တစ္ခုေတာ့ ပါမွာပါပဲ... ဒါေၾကာင့္ Web Application ေတြဟာ မည္သည့္ OS နဲ႕မဆို သံုးလို႕ရတယ္ဆိုတဲ့ အားသာခ်က္တစ္ခုကို ရပါတယ္...

ေနာက္အားသာခ်က္တစ္ခုကေတာ့ Web Application တစ္ခုကိုသံုးဖို႕အတြက္ အသံုးျပဳမယ့္ User အေနနဲ႕ Install လုပ္ေနစရာမလိုပါဘူး... Web Browser ေလးဖြင့္ျပီး သံုးယုံပါပဲ... (အင္တာနက္ Connection ရွိမွ သံုးလို႕ရမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ထည့္မေျပာေတာ့ပါဘူး... အင္တာနက္ Connection ရွိလို႕ပဲ မိတ္ေဆြ ဒီ Post ကို ဖတ္ေနႏုိင္တာမဟုတ္လား... :P)

Application ေရးသားသူေတြအေနနဲ႕လည္း Application ကို Update လုပ္စရာရွင္၊ ျပင္စရာရွိရင္ အသံုးျပဳတဲ့ User ေတြကို Update ေတြပို႕ျပီး ေနာက္တစ္ေခါက္ ထပ္ Install လုပ္ဖုိ႕ ေျပာေနစရာမလိုေတာ့ပါဘူး... Server ေပၚမွာ Update လုပ္လိုက္တာနဲ႕ User ေတြအေနနဲ႕ သူတို႕ရဲ႕ Web Browser ကေန ေနာက္ဆံုး Version ကို သံုးလို႕ရေနပါျပီ...

ေနာက္ျပီးေတာ့ Web Application ေတြ အသံုးျပဳတဲ့အတြက္ Data ကိုလည္း Web ေပၚမွာပဲ သံုးထားလို႕ရပါတယ္... ရံုးမွာမျပတ္ခဲ့တဲ့ Spreadsheet ကို အိမ္က်ေတာ့မွ လက္စသတ္ဖို႕အတြက္ USB Stick နဲ႕ ကူးျပီးလည္း သယ္သြားေနစရာမလိုပါဘူး... အိမ္က်ေတာ့မွ Google Spreadsheet ေလး ဖြင့္ျပီး လုပ္လက္စအလုပ္ကို လက္စသတ္ယံုပါပဲ...

ဒါေၾကာင့္လည္း Desktop Application ေတြ နည္းသထက္နည္းသြားျပီး၊ Web Application ေတြ တိုးပြားသထက္ တုိးပြားလာေနတာပါ... အခုဆိုရင္ Resource အလြန္အမင္းလိုအပ္တဲ့ Game ေတြ၊ Graphic နဲ႕ 3D Application ေတြေလာက္ပဲ Desktop Application အေနနဲ႕ က်န္ပါေတာ့တယ္... က်န္တဲ့ စဥ္းစားၾကည့္လို႕ရသမွ် Application အကုန္ Web Application ေတြအျဖစ္ ရွိေနပါျပီ...

Important of Usability in Web Application
Web Application ေတြ အမ်ိဳးအစား အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိၾကေပမယ့္ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲလိုက္လို႕ရပါတယ္... လူအမ်ား အသံုးျပဳမယ့္ အမ်ားသံုး Application နဲ႕ လုပ္ငန္းတြင္းပဲ သံုးမယ့္ Intranet Application ဆိုျပီး ခြဲလိုက္လို႕ရပါတယ္... Facebook လို site မ်ိဳးနဲ႕ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ေန႕စဥ္အသံုးျပဳေနတဲ့ Web Application ေတြကို အမ်ားသံုး Application ထဲမွာ ထည့္လို႕ရျပီး၊ Project Management Application ေတြ၊ Web Based Human Resource Management Application ေတြကုိေတာ့ လုပ္ငန္းတြင္းသံုး Application ေတြကိုေတာ့ Intranet Application ထဲမွာ ထည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္...

အမ်ားသံုးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လုပ္ငန္းတြင္းသံုးပဲျဖစ္ျဖစ္ အသံုးျပဳရအဆင္ေျပဖို႕ (Usable ျဖစ္ဖို႕) ဟာ အလြန္ အေရးၾကီးပါတယ္...

အမ်ားသံုး Web Application တစ္ခုဟာ အသံုးျပဳရခက္ခဲေနမယ္ဆိုရင္ ဘယ္သူမွ သံုးမွာမဟုတ္ပါဘူး... User ေတြက အခ်ိန္ကုန္ခံျပီး သံုးတက္ေအာင္ ေလ့လာေနမွာမဟုတ္ပါဘူး... တစ္ျခား အဆင္ေျပတာကိုပဲ ေျပာင္းသံုးမွာေပါ့... ဒါေၾကာင့္ Usable ျဖစ္ဖို႕ဟာ အမ်ားသံုး Web Application တစ္ခု ေအာင္ျမင္ဖို႕ အေရးအၾကီးဆံုးအခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္...

လုပ္ငန္းတြင္းသံုး Intranet Application ေတြမွာလည္း အသံုးျပဳရခက္ခဲေနမယ္ဆိုရင္ ၀န္ထမ္းေတြကို Training ေတြ အၾကီးအက်ယ္ေပးရတဲ့အတြက္ ကုန္က်စရိတ္ေတြ တက္ႏုိင္ပါတယ္... ျပီးေတာ့ အလုပ္လွ်င္လွ်င္ ျမန္ျမန္ မျပီးလို႕ ေႏွာင့္ေႏွးတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္... ဒါေၾကာင့္ Intranet Application ေတြအတြက္လည္း အသံုးျပဳရ လြယ္ကူမွဳ (Usable ျဖစ္မွဳ) ဟာ အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္တစ္ခုပါပဲ...

အသံုးျပဳရ အဆင္ေျပမွဳ (Usability) ဆိုတာ...
Application တစ္ခု Usable ျဖစ္မျဖစ္ဆိုတာကို ဘယ္လိုတုိင္းတာမလဲ..?

အခုမွ ပထမဦးဆံုးအၾကိမ္ အသံုးျပဳတဲ့ User တစ္ေယာက္အတြက္ အခက္အခဲမရွိ အသံုးျပဳႏိုင္တယ္ဆိုရင္ Usable ျဖစ္တယ္လို႕ ေျပာႏိုင္ပါတယ္... တစ္ေန႕က သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ရဲ႕ iPhone ကို ခဏယူၾကည့္မိပါတယ္... ႏွိပ္စရာခလုပ္က တစ္ခုပဲပါေတာ့ ႏွိပ္လိုက္ပါတယ္... Slide To Unlock ဆုိတာေတြ႕ေတာ့လည္း မဆုိင္းမတြ ျပထားတဲ့အတိုင္း လုပ္လုိက္ပါတယ္... ပထမဆံုးေပၚလာတဲ့ Screen မွာ App Icon ေတြ ေတြ႕ရပါတယ္... ဒါ ရွိသမွ် App အကုန္မဟုတ္ေသးဘူး ဆိုတာကို အလိုလိုသိတဲ့အတြက္ လက္နဲ႕ အသာေလးပြတ္လိုက္ေတာ့ ေနာက္ထပ္ Screen တစ္ခုကို ေရာက္သြားပါေတာ့... အဲ့ဒီေတာ့မွ အေတာ္ အံ့အားသင့္သြားပါတယ္... ဒီလိုသံုးရတယ္လို႕ ဘယ္သူကမွ ေျပာမျပပါပဲ နဲ႕ ကြ်န္ေတာ္ က်င္က်င္လည္လည္ သံုးေနပါျပီ... အဲ့ဒါ အခုမွ ပထမဦးဆံုး စကိုင္ဖူးတာပါ... Usable ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ဒါမ်ိဳးကိုေျပာတာပါ...

အသံုးျပဳေနၾက User ေတြအတြက္ သံုးရတာ ျမန္ဆန္ ထိေရာက္တယ္ဆိုရင္လည္း Usable ျဖစ္တယ္လို႕ ေျပာႏုိင္ပါတယ္... ကြ်န္ေတာ္ အခု Post ကိုေရးရင္း စာမ်ားလာေတာ့ မီးပ်က္ျပီး ပါသြားရင္ ျပန္ေရးေနရမွာဆိုးလို႕ Draft အေနနဲ႕ Save လုပ္ထားခ်င္ပါတယ္... ဒါနဲ႕ Ctrl+S ကို ႏွိပ္လိုက္ေတာ့ Page တစ္ခုလံုးကို Save လုပ္မလားဆိုျပီး Browser ရဲ႕ Dialog Box ၾကီးက်လာပါတယ္... အဲ့ဒါနဲ႕ Cancel လုပ္ျပီး Page ရဲ႕ ေအာက္ဆံုးကို Scroll ဆြဲခ်၊ ျပီးေတာ့မွ Save as Draft ဆိုတဲ့ Button ကို ႏွိပ္ျပီး Save လုိက္ရပါတယ္... ဒါေတာင္မွ Button က ပံုစံတူ (၃)ခုျဖစ္ေနလို႕ ဘယ္ဟာကို ႏွိပ္ရမွာလဲဆိုတာကို ျပဴးျပဲျပီး ေသခ်ာၾကည့္လိုက္ရပါေသးတယ္...

Gmail မွာဆိုရင္ စာတစ္ေစာင္ေရးရင္း Ctrl+S ႏွိပ္လိုက္ရင္ Draft အေနနဲ႕ Save လုပ္ေပးသြားပါတယ္... ဘာမွ လာေမးမေနပါဘူး... အဓိပၸါယ္က Ning ရဲ႕ Editor က Usable မျဖစ္ပါဘူး... Gmail ရဲ႕ Editor က Usable ျဖစ္ပါတယ္ဆိုတဲ့
အဓိပၸါယ္ပါပဲ...

Usable Application တစ္ခုရဲ႕ တစ္ျခား သေဘာသဘာ၀ေတြ ရွိပါေသးတယ္... User ေတြ ဘာအမွားလုပ္တက္လဲ..? အဲ့ဒီလို User Error ေတြ နည္းႏုိင္သမွ်နည္းေအာင္ ေဆာက္ရြက္ထားမယ္ဆိုရင္လည္း Usable ျဖစ္ျခင္း တစ္မ်ိဳးပါပဲ... ျပီးေတာ့ User ေတြ အမွားတစ္ခုခုလုပ္မိလို႕ Error ျဖစ္တဲ့အခါ Recover လုပ္ႏုိင္ဖို႕ ဘယ္လို စီစဥ္ထားရွိတာဟာလည္း ေနာက္ထပ္ Usable ျဖစ္ျခင္း တစ္မ်ိဳးပါပဲ... ဥပမာ။ ။ Gmail မွာ Mail ေတြကို Delete လုပ္လိုက္တဲ့အခါ Undo လုပ္ႏုိင္ဖို႕အတြက္ Option တစ္ခုေပးပါတယ္... ဒါေၾကာင့္ မေတာ္တဆ မွားဖ်က္မိတာမ်ိဳးဆိုရင္ အလြယ္တစ္ကူ Undo ျပန္လုပ္လို႕ရပါတယ္... Usability နဲ႕ ပက္သက္ရင္ တစ္ျခား ဥပမာေပးစရာေတြ အမ်ားၾကီးရွိေပမယ့္ Gmail ကေတာ့ လူတုိင္း သံုးျဖစ္မယ္လို႕ ယံုၾကည္လို႕ Gmail က ဥပမာေတြကို ေဖာ္ျပေနတာျဖစ္ပါတယ္...

အသံုးျပဳတဲ့ User ကို သံုးရတာ စိတ္ေက်နပ္မွဳကို ေပးႏုိင္တယ္ဆိုရင္လည္း Usable ျဖစ္တယ္လို႕ ေျပာလို႕ရပါတယ္... ဒါကို Apple Product အေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတြ႕ရပါတယ္...

Do you care about Usability?
ဒီရက္ပိုင္း Web Designer နဲ႕ Web Developer ဘာကြာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို အၾကိမ္ၾကိမ္ေျဖရပါတယ္...

Web Development အတြက္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ဆီမွာ User Interface နဲ႕ Usability ကိစၥရပ္ေတြကို တာ၀န္ယူဖို႕ Web Designer သီးသန္႕ထားတာ နည္းမယ္လို႕ ထင္ပါတယ္... ထားျပန္ရင္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႕ဆီက Designer အမ်ားစုက ပံုႏွိပ္ Design က လာတာမ်ားလို႕ Usability ကို နားမလည္သလို အေရးၾကီးမွန္းလည္း မသိပါဘူး... လွေနရင္ ရျပီထင္ၾကပါတယ္... ဒါေၾကာင့္ သူတို႕လုပ္တဲ့ Design ေတြက လွေပမယ့္ သံုးလို႕အဆင္မေျပျဖစ္ေနတက္ပါတယ္...

Form Design ပဲျဖစ္ျဖစ္ Layout Design ပဲျဖစ္ျဖစ္ Developer (သို႕မဟုတ္ HTML ႏွင့္ Photoshop သာတက္သည့္ So-Called Web Designer) ေတြကပဲ သင့္ေတာ္မယ္ထင္သလို ၾကည့္က်က္ လုပ္လုိက္တာ မ်ားပါတယ္... ဒါေၾကာင့္ Web Designer ဆိုတဲ့ Role ကို နားလည္မွဳလြဲတာေတြ၊ ဘာလုပ္ရတဲ့သူမွန္း မရွင္းတာေတြ ျဖစ္ေနတာျဖစ္ပါတယ္...

ျပီးေတာ့ Web Designer ဆိုတဲ့ Role ကို အထင္ေသးခ်င္ၾကပါတယ္... အေရးမၾကီးတဲ့ အလုပ္ကို လုပ္ရတဲ့သူေတြလို႕ ျမင္ခ်င္ၾကပါတယ္... သိပ္ကို မွားယြင္းေနတဲ့ အယူအဆေတြျဖစ္ပါတယ္...

Developer ေတြအေနနဲ႕ Form တစ္ခုမွာ Lable Alignment ဟာ ဘာေၾကာင့္ အေရးၾကီးလဲ မသိသလို၊ Content Grouping ရဲ႕ အေရးပါပံုကိုလည္း နားမလည္ပါဘူး... Serif Font နဲ႕ San Serif Font ေတြ ဘယ္လိုကြာျခားျပီး ဘယ္ေနရာမွာ ဘယ္လို Font မ်ိဳး သံုးသင့္သလဲ မသိပါဘူး... The rule of third ဆိုတာ ဘာကို ေျပာမွန္းမသိသလို Typography နဲ႕ White Space ရဲ႕ အေရးပါမွဳကိုလည္း မသိပါဘူး... Color Range ဆိုတာ ဘာကိုေျပာတာလဲမသိသလို Scanability ဆိုတာ ဘာအတြက္လည္း နားမလည္ပါဘူး... သူတို႕အဓိကထား လုပ္တာကေတာ့ ၾကည့္ေကာင္းမယ္ထင္သလို လုပ္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္...

ဒါေတြကို နားမလည္တဲ့ Developer ေတြခ်ည္းသက္သက္နဲ႕ ဘယ္လိုမွ Usable ျဖစ္တဲ့ Application ေတြ ထြက္မွာမဟုတ္ပါဘူး... ဒါဟာ Developer ေတြရဲ႕ အျပစ္ မဟုတ္ပါဘူး... Developer ေတြအတြက္ တစ္ျခား လုပ္စရာေတြ အမ်ားၾကီးရွိတဲ့အတြက္ Usability ကို အထူးဂရုျပဳျပီး ေလ့လာဖို႕ အခ်ိန္မရတက္ပါဘူး...

ဒါေတြဟာ Web Usability အတြက္ အထူးေလ့က်င့္ထားတဲ့ Web Designer ေတြရဲ႕ အလုပ္သာျဖစ္ပါတယ္... Web Designer ေတြရဲ႕တာ၀န္က Usable ျဖစ္တဲ့ User Interface ရဖို႕အတြက္ တာ၀န္ယူျပီး၊ Interface Prototype ေတြ ထုပ္ေပးရတာျဖစ္ပါတယ္...

(သူမ်ားေတြဆီမွာေတာ့ Web Designer ေတြဟာ Semantic Markup နဲ႕ Search Engine Optimization တို႕ကိုပါနားလည္ျပီး HTML, CSS နဲ႕ Front-End Development ထိ လုပ္ၾကရေလ့ရွိပါတယ္... ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ့္သေဘာကေတာ့ Web Designer တစ္ေယာက္ HTML မတက္တာကို လက္ခံပါတယ္... Usability နားမလည္ရင္ေတာ့ မျဖစ္သင့္ဘူးလို႕ ထင္ပါတယ္...)

ဒီလိုေျပာလို႕ Web Developer ေတြကေတာ့ Usability နားလည္စရာမလိုဘူးဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ မဟုတ္ပါဘူး... Usability က ခက္ျပီး သီးျခား အထူးျပဳ ေလ့လာဖို႕ လိုအပ္တဲ့အတြက္ Web Designer ေတြက ဒီအပိုင္းကို အဓိကတာ၀န္ယူရတယ္လို႕သာ ဆိုလိုတာပါ... Developer ေတြ အေနနဲ႕လည္း Usability ကို နားလည္ထားမွသာ အရည္ေသြးျပည့္၀တဲ့ Product ေတြကို Designer ေတြနဲ႕ ပူေပါင္း ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္...

အထက္မွာ Usability ရဲ႕ အေရးၾကီးပံုကို တင္ျပခဲ့ျပီးပါျပီ... ဒါေၾကာင့္ Web Application တစ္ခုမွာ ဒီ Usability ကို တာ၀န္ယူထားတဲ့ Web Designer တစ္ေယာက္ရဲ႕ အခန္းက႑ ဘယ္ေလာက္အေရးၾကီးတယ္ဆိုတာ ရွင္းေနပါတယ္... Web
Designer ကို အေလးမထားရင္ Usability ကို အေလးမထားတာပါပဲ... Usability ကို အေလးမထားရင္ အဲ့ဒီ Product ကို ဘယ္သူမွာအသံုးျပဳမွာမဟုတ္ပါဘူး... သံုးရင္လည္း မေပ်ာ္မရႊင္ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ သံုးေနရတဲ့ User ေတြပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္...

A New Subject
Usability ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္တို႕ဆီက လက္ရွိ Web Designer / Web Developer အျဖစ္ လုပ္ေနသူ (အမ်ားစု) အပါအ၀င္၊ ေလ့လာေနသူေတြအတြက္ ဘာသာရပ္အသစ္တစ္ခုကဲ့သို႕ ျဖစ္ေနမယ္လို႕ ထင္ပါတယ္...

ျပီးခဲ့တဲ့ Article မွာ Professional Web Developer ျဖစ္ခ်င္သူေတြ Programming Language တက္ယံုနဲ႕ မရဘူးလို႕ ေျပာခဲ့ပါတယ္... အခုလည္းပဲ စစ္မွန္တဲ့ Professional Web Designer ျဖစ္ခ်င္သူေတြ Design Tool ေတြျဖစ္တဲ့ Photoshop တို႕ Illustrator တို႕ Firework တို႕ တက္ေနယံုနဲ႕ မရပါဘူး... ကိုယ့္ကုိယ္ကို ငါ Creation ရွိတယ္ဆိုျပီး ေက်နပ္ေနလို႕လဲမရပါဘူး... Creation တစ္ခုတည္းနဲ႕ မလံုေလာက္ပါဘူး... Usability Principle ေတြကိုနားလည္ျပီး တစ္ျခား အေရးၾကီးတဲ့ Knowledge ေတြျဖစ္တဲ့ Web Standard တို႕ Search Engine Optimization တို႕ Web 2.0 တို႕ကိုပါ နားလည္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္... ဒါေတြနားလည္မထားရင္ အမွန္တစ္ကယ္ လိုက္လုပ္ဖို႕ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏုိင္တဲ့ Design ေတြ ထုပ္ေပးမိႏုိင္ပါတယ္...

ဒါေၾကာင့္ ဒီေနရာကေန ေျပာခ်င္တာက မိတ္ေဆြတို႕ရဲ႕ Web Development Team ထဲမွာ Usability အတြက္ အထူးေလ့က်င့္ထားတဲ့ Web Designer မပါေသးဘူးဆိုရင္ အခုခ်ိန္မွာ စတင္ ခန္႕ထားသင့္ျပီလို႕ ေျပာခ်င္ပါတယ္... လက္ရွိ Web Designer လုပ္ေနသူေတြနဲ႕ ေလ့လာေနသူေတြကိုလည္း Usability ကို ဂရုစိုက္ၾကဖို႕ တုိက္တြန္းလိုက္ခ်င္ပါတယ္...

--
ေက်းဇူး...
[ Ei Maung ]