အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ လေ့လာမူစစ်တမ်းတစ်ခု ပြုခဲ့ပါတယ် ။ အဲဒါကတော့ ကလေးတွေကို အနိုင်ကျင့်တတ်တဲ့ ကလေးကြီးတွေကို သုတေသနပြုခဲ့တာပါ ။ လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေအရ အဲဒီအနိုင်ကျင့်တတ်တဲ့ ကလေးတွေဟာ အဆင်မပြေတဲ့ မိသားစုက ဖြစ်တတ်တယ်ဆိုတာပါပဲ ။ မိဘကကွဲနေတာတွေ ၊ အဆင်မပြေတဲ့ မိသားစုက လာတာတွေ ၊ မိစုံ ဖစုံမဟုတ်ပဲ တစ်ဦးတည်း(single parent) က လူတွေဖြစ်နေတာကို တွေ့ရှိရတာပါ ။ ပြောရရင်တော့ ချစ်ခြင်းကောင်းကောင်း မခံရတဲ့ ကလေးတွေပေါ့ ။

ဒီနေရာမှာ ကျွှန်တော် ဆိုလိုချင်တာက မိဘမဲ့ ၊ မိဘတစ်ဦးတည်းရှိပေမယ့် ကောင်းတဲ့သူတွေအများကြီးရှိပါတယ် ။ ဆိုးနေတဲ့သူတွေ ရဲ့ အခြေခံကို ပြောပြတာပါ ။ ဒီဆောင်:ပါးကို မရေးခင်တော်တော်စဉ်းစားပါသေးတယ် ။ ရေးသင့်ပြီထင်လို.ရေးလိုက်တာပါ ။ ဒီဆောင်:ပါးရေးဖြစ်ဖို. နစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူခဲ့ရပါတယ် ။ အဲဒီအတွက် သေချာဖတ်ပါလို. စာဖတ်သူတွေကို ပန်ကြားလိုပါတယ် ။

ဂရုစိုက်တာခံချင်
ဂရုစိုက်မူကို လူတိုင်းကလိုချင်ကြပါတယ် ။ တစ်ယောက်တည်းနေနိုင်တဲ့ သူဆိုတာမရှိပါဘူး ။ အဲဒီကလေးတွေမှာ မိဘ ၊ ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းက ၊ အပယ်ခံရတာတွေများပါတယ် ။ အတန်:တည်းမှာ ဆိုးတဲ့သူတွေ ၊ ဆရာမကို စိတ်ညစ်အောင် အမြဲလုပ်တဲ့သူတွေ ၊ ကျောင်းပစ္စည်းတွေကို အမြဲဖျက်စီးတတ်တဲ့သူတွေဟာ အိမ်မှာ အဆင်မပြေတဲ့သူတွေ ၊ ဂရုစိုက်မခံရတဲ့ ဖြစ်နေတာကိုလဲ တွေ့ရပါတယ်တဲ့ ။

စိတ်ထွက်ပေါက်
ဂရုစိုက်တာ မခံရတဲ့ ကလေးတွေဟာ ဂရုစိုက်မူကို လိုချင်တဲ့အတွက် စိတ်ရဲ့ထွက်ပေါက်အဖြစ် ဂရုပြုမူခံရမယ့် ကိစ္စတွေကို လုပ်တတ်လေ့ရှိပါတယ် ။ ကောင်းတာက အချိန်ယူရပေမယ့် ၊ ဆိုးတာက အမြင်လွယ်တယ်ဆိုတာတော့ လက်ခံကြမယ်ထင်ပါတယ် ။ အဲဒီအတွက် ဆိုးပေလေးတွေဖြစ်ကုန်ကြပါတယ် ။ သူတို.ရဲ့အပြစ်တော့ မဟုတ်ကြပါဘူး ။ လူဆိုတဲ့ အမျိုးက ဒီလိုစိတ်နေသဘာဝရှိတာကိုး ။

မနာလိုတဲ့စိတ်
ကလေးကောင်:တွေကို မြင်တဲ့အခါမှာလဲ မနာလိုတဲ့စိတ်ဖြစ်ရပါတယ် ။ စိတ်ထဲမှာသတိမထားမိပေမယ့် သူများတွေရပြီး ကိုယ်မရတဲ့အခါ မနာလိုစိတ်တွေ တဖွားဖွားဖြစ်လာပါတယ် ။ ဥပမာအားဖြစ် သူများ ရေခဲမုန့်ဝယ်စားနိုင်တဲ့အခါ ကိုယ်မစားနိုင်တဲ့အတွက် လိုက်လုတာမျိုး ရုပ်ရှင်ထဲမှာတွေ့ရမှာပါ ။

အနိုင်ကျင့်တဲ့စိတ်ဓာတ်
ဒီအပိုင်းက ဒီဆောင်းပါးမှာ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းမှာ ပါဝင်ပါတယ် ။ ချစ်ခြင်းကို ကောင်းကောင်း မခံရတဲ့အတွက် ၊ လေးစားမူ၊ ဂရုစိုက်မူ ၊ သနားညာတာမူဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို နားမလည်တော့တာပါ ။ ဒီနေရာမှာ ပတ်ဝန်:ကျင်ရဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမူတွေပါလာပါတယ် ။ ဥပမာ အိမ်မှာ အဖေက အမေကို ရိုက်တယ်ဆိုရင် ၊ တခြားကလေးတွေကိုလဲ ရိုက်နက်ချင်တဲ့ စိတ်တွေ ဖြစ်လာပါတယ် ။ ဒါတွေအားလုံးက ကျွှန်တော်စိတ်ထင်တာတွေ လျှောက်ပြောနေတာမဟုတ်ပါဘူး ။ စိတ်ပညာကျမ်းတွေ လေ့လာကြည်.ပါ ။မိန်းကလေးတွေမှာတော့ မသိသာပေးမယ့် ၊ လွှမ်းမိုးလိုစိတ်များတဲ့ ယောက်ကျားလေးတွေမှာ အများဆုံးတွေ့ရမှာပါ ။

ကြီးသူကို အနိုင်ကျင့်မရတဲ့အခါ
ကြီးသူတွေကို အနိုင်ကျင့်မရတဲ့ အခါ ၊ ကိုယ်ထက်ငယ်တဲ့သူ ၊ အားနည်းတဲ့သူတွေကို ပြဿနာ ရှာတက်ကြပါတယ် ။ အေးတဲ့သူ ၊ ကြိုးစားတဲ့သူ ၊ နောင်တချိန်မှာ ထင်ပေါ်လာနိုင်တဲ့သူတွေက အဓိက ပစ်မှတ်တွေဖြစ်လာပါတယ် ။ သူများ ကောင်းစားတာကို မနာလိုဘူးပေါ့ဗျာ ။
ကိုယ့်ထက်ငယ်တဲ့သူတွေကို နှိမ့်စက်ပေမယ့် ကိုယ့်လိုမျိုး အနိုင်ကျင့်တက်တဲ့ ကိုယ့်ထက်ကြီးတဲ့သူတွေကိုတော့ ကြောက်စိတ် ၊ သိမ်ငယ်တဲ့စိတ်ရှိတဲ့အတွက် ဖားတာမျိုး အသေလုပ်ကြပါတယ် ။

အသက်တွေကြီးလာပြီ
အဲဒီလူတွေဟာ လူ.သဘာဝအတိုင်း ငယ်ရာကကြီးလာကြပါတယ် ။ အဲငယ်တုန်းက အကျင့်တွေက ကြီးတဲ့အထိပါလာကြပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် အခြေအနေကတော့ မတူကြတော့ပါဘူး ။ ငယ်တုန်းက ကိုယ်ထိလက်ရောက် အနိုင်ကျင့်ပေမယ့် ကြီးတဲ့အခါ တရားဥပဒေကရှိလာပါပြီ ။ အကျင့်တွေက မပြောက်သေးတဲ့အတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအားဖြင့် ထိခိုက်အောင် လိုက်လုပ်တာမျိုးဖြစ်လာပါတယ် ။ အားလုံးကို မဆိုလိုပါဘူး ။ တချို့တချို့တွေကို ပြောတာပါ ။ ငယ်တုန်းက ဆို:ပေမယ့် ကြီးလာတော့ ကောင်းလာတာတွေအများကြီးပါ ။

ကလေးဆိုးတွေ အကြောင်းပြောခဲ့လို. မိဘမစုံတဲ့ ကလေးတွေ ၊ မိဘမဲ့တွေကို နှိမ်တာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး ။ ကလေးတွေက သနားစရာကောင်းပါတယ် ။ နွေးထွေးမူ ၊ ကျင်နာမူနဲ့ ဝိုင်းပြီးပြုပြင်ပေးရင် ကောင်းလာကြမှာပါ ။ ပြောချင်တာက  ပြင်လို.မရတဲ့ ၊ ပြင်လို.မရတော့တဲ့ လူကြီးဆိုးတွေအကြောင်းပါ ။

ပုံစံပြောင်းတာတဲ့ အနိုင်ကျင့်မူတွေ

အသက်ကြီးလာတဲ့အတွက် Community ဟာရင့်ကျက်လာပါတယ် ။လုပ်ချင်တိုင်းလုပ်လို.မရတော့ပါဘူး ။ အဲဒီအတွက် ပုံစံပြောင်းသွားပါတယ် ။ စိတ်အနောက်အယှက်ဖြစ်အောင် လုပ်လာကြတာပါ ။ အင်တာနက်အပေါ်မှာ မသင့်တော်တဲ့ ပုံတွေတင်တာ ၊ စိတ်အနောက်အယှက်ဖြစ်အောင် ရေးသာ:ပြုမူတာတွေဟာ တကယ်တမ်းတော့ cyber bullying ရဲ့ပုံစံအသစ်တွေပဲဖြစ်ပါတယ် ။

ကြောက်တတ်ကြတယ်

အနိုင်ကျင့်တဲ့ သူတွေမှာ ကိုယ့်ကိုပြန်အနိုင်ကျင့်ခံရမှာ သေမလောက်ကြောက်ကြပါတယ် ။အရည်အချင်းရှိတဲ့လူငယ်တွေ ကြိုးပွားတော့တက်ပြီး ၊ သာသွားမှာကို မနာလိုစိတ်တွေ ဖြစ်လာပါတယ် ။ အရမ်းကြောက်ဖို.ကောင်းပါတယ် ။ ကိုရီးယားလိုတိုးတက်ပြီးတိုင်းပြည်တွေမှာတောင် အဲလိုမျိုးလုပ်တဲ့လူတွေရှိလို. သတ်သေကြတဲ့သူတွေအများကြီးပါပဲ ။

သဘောထားကြီးမူ

နေရာရတယ် ၊ မရဘူး ၊ လူချစ်ခံရတယ် ၊ မရဘူးဆိုတာက မိမိရဲ့ သဘောထားကြီးမူနဲ့  လုပ်နေတဲ့ အလုပ်နဲ့သာရနိုင်တာပါ ။ မိမိကိုယ်ကို လူစွာကြီးလုပ်ဖို. ၊ ဆရာကြီးလုပ်ဖို. နဲ့ သူများအကျိုးယုတ်အောင် တမင်သက်သက်လုပ်နေတာတွေလို ရပ်တန်:ကရပ်သင့်ပါတယ် ။

စိတ်ကောင်းထားဖို.လို

လူငယ်တွေဟာ စိတ်ကူးစိတ်ကောင်းသန်:လေးတွေရှိကြပါတယ် ။ တီထွင်မူအားကောင်းကြပါတယ် ။  လူတိုင်းပါပဲ  ကိုယ်တိုင် creation လေးတွေကောင်းကြပါတယ် ။ သူများတွေကို မင်းတို.လုပ်တာ အဓိပယ်မရှိဘူး ၊ သုံးစားမရဘူး မပြောသင့်ပါဘူး ။ အရည်အသွေးတွေကို ရိုက်ချိုးလိုက်တာနဲ့ တူတူပါပဲ ။

အယောင်ဆောင်ထားတဲ့ အယူအဆ

မကောင်းတာကို ရည်ရွယ်ချက်နဲ့လုပ်ရင် လူတွေသတိထားမိမှာ အသေအချာပါပဲ ။ နောက်ပိုင်းဖြစ်တဲ့ပုံစံအတော့ ကောင်းသလိုလိုအုပ်ပြီး ဖန်တီးလိုက်တာပါ ။ လူသတ်ရင် သတ်တာပါပဲ ၊ မကောင်းတာလုပ်တာဟာ မကောင်းတာလုပ်တာပါပဲ ။  ကိုယ့်လူမျိုးကောင်းစားရေးအတွက် သူများလူမျိုးကို သတ်ရမယ်ဆိုရင် ဒါမကောင်းတာလုပ်တာပါပဲ ။ နားထောင်လိုကောင်းအောင် ပြုပြင်ထားပေးမယ့်  လူသတ်သမားဟာ လူသတ်သမားပါပဲ ။ လူတိုင်းမှာ တပါးသူကို မထိခိုက်သ၍ မိမိ ကိုယ်ပိုင်ယူဆချက်နဲ့ ၊ ဖန်တီးပိုင်းခွင့်၊ ရှင်သန်ခွင့်ရှိပါတယ် ။

မြေတောင်မြောက်ပါ  နေရာပေးပါ ။

လောကကြီးက အကျယ်ကြီးပါ ။ ပင်လယ်ရေဆိုတာလဲ သောက်မကုန်တဲ့ကိစ္စဖြစ်ပါတယ် ။ တော်တဲ့သူတွေများလာတာ ၊ ကြိုးစားတဲ့သူတွေ ပေါ်ထွန်းလာတာ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ အများကြီးပေါ်ထွန်းလာမှာပါ ။ ကျွှန်တော့်စိတ်ထင်တော့  မိမိကိုယ်တိုင် အရည်အချင်းမရှိမှသာ ၊ အရည်အချင်းရှိတဲ့သူကို ကြောက်ရမှာပါ ။ ဒီအတိုင်းစိုးရိမ်စရာမရှိပါဘူး ။

Community တစ်ခုတိုးတက်ဖို.ဆိုရင် Contributor တွေအများကြီးလိုပါတယ် ။ တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းလုပ်လို.ရတဲ့ ကိစ္စလဲမဟုတ်ပါဘူး ။ စီနီယာဆိုတာ နောင်တစ်ချိန်ဖြစ်လာမယ့် ဂျူနီယာတွေကို လက်တွဲခေါ်ပေးရမယ့် တာဝန်ကရှိပြီးသားပါ ။ သူများကို နေရာပေး ၊ လက်တွဲခေါ်ရင်: ကိုယ်လဲပိုမြင့်နေရာ အလိုလို ရောက်တတ်တာ သဘာဝဖြစ်ပါတယ် ။ စိတ်ပူနေစရာမလိုပါဘူး။

လူမိုက်အချင်းချင်းပေါင်း

လူကောင်းတွေဟာလဲ ကောင်းမွန်တဲ့ ပတ်ဝန်:ကျင်ကို တည်ဆောက်သလို လူမိုက်ကြီးတွေကလဲ လူမိုက်လေးတွေ မွေးကြတာ သဘာဝပါ ။ကောင်းတာလုပ်တာကို သူတော်ကောင်းတွေကို နစ်သက်ကြသလို ။ ဆိုးမိုက်တာကိုလဲ သဘောကျတဲ့သူတွေအများကြီးပါ ။

ကြုံတွေ့လာရင် ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ

တကယ်တာဝန်ရှိသူတွေကတော့ ကိုယ်တွေလိုမျိုး နေရာရပြီးတဲ့သူတွေ ၊ community နဲ့ အကျွမ်းတဝင်ရှိပြီးသား လူတွေဖြစ်ပါတယ် ။ မျက်နာကြီ:ငယ် မလိုက်သင့်ပါဘူး ။ ကင်ဆာလိုမျိုးမပွားခင် အမြန်ဆုံး ကုသသင့်ပါတယ် ။

နွေးထွေးတဲ့ ပတ်ဝန်:ကျင်

တီထွင်စိတ်ရှိတဲ့ လူငယ်တွေ ၊ စူးစမ်းလိုတဲ့ လူငယ်တွေဟာ စီနီယာတွေရဲ့ အကာအကွယ်အရမ်းလိုအပ်ပါတယ် ။ နွေးထွေးတဲ့ ပတ်ဝန်:ကျင် ၊ ထောက်ပံ့မူတွေ ရှိသင့်ပါတယ် ။  ကွန်မြူနတီ အက်တမင်တွေအနေနဲ့ Cyber bulling ဟာ အရေးတကြီး သတိထားသင့်တဲ့အချက်ဖြစ်ပါကြောင်းအသိပေးလိုက်ရပါတယ် ။

လူတိုင်း ဆိုက်ဘာ ဘူလီတွေနဲ့ ကင်းဝေးကြပါစေ ။